باشد ، يعنى نعمت گاهى علامت لطف و رحمت خدا و گاهى نشانهء قهر و عقوبت اوست . همچنين مصيبت و سختى و تنگى گاهى نمودار لطف و رحمت الهى و گاهى اثر قهر و عذاب الهى است . اما از كجا مىتوان فهميد كه نعمت و فراخى يا مصيبت و تنگى كه به كسى مىرسد نشانهء لطف يا قهر خداوند است ؟ اين را از روى آثار آن مىتوان دريافت . هر گاه در پى نعمت حالات و انديشه ها و اعمال نيكو و شايسته در آدمى پديد آيد آن نعمت نشانهء لطف خداست كه به وى رسيده و براى او وسيلهء سعادت و براى ديگران وسيلهء خير خواهد بود . و هرگاه صفات و افكار و افعال بد و ناشايسته به دنبال آيد آن نعمت اثر قهر خداست . همچنين اگر با رخ نمودن تنگى و مصيبت حالت تنبه و صبر و توجه به خدا در او پديد آيد آن مصيبت اثر لطف خدا و وسيلهء بيدارى و پاك شدن و پيمودن راه كمال خواهد بود ، و اگر به هنگام مصيبت و سختى دچار نااميدى و اضطراب شد آن مصيبت و تنگى نشانهء قهر و عقوبت الهى است . اين بيان از آيات 42 تا 44 سورهء انعام استفاده مىشود كه خداى تعالى مىفرمايد : « به امتهاى پيش از تو نيز پيامبران فرستاديم و به تنگدستى و سختى گرفتارشان كرديم شايد [ متنبه شوند و ] زارى كنند . ولى هنگامى كه سختى و صلابت ما به آنها رسيد زارى نكردند بلكه دلهاشان سخت شد و شيطان كارهاى [ بد ] آنها را در نظرشان [ نيك ] جلوه داد . و همين كه آنچه را پندشان داده بودند به فراموشى سپردند درهاى همه چيز ( نعمتها ) را به روى آنها گشوديم تا به آنچه داشتند شادمان شدند ، ناگهان بگرفتيمشان و يكباره نوميد شدند » .